Türkiye’de genetiği değiştirilmiş organizma yani kısa adı ile GDO’ya yönelik tartışmalar yeniden alevlendi.

GDO yönetmeliği tepki gördü

Geçtiğimiz hafta Bursa İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü yetkilileri piyasa denetimlerinde ‘Milupa Aptamil Sütlü Tahıl Karışımı’ bebek mamasında GDO tespit etti. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından doğrulanan analizler sonucu ürün piyasadan toplatılırken, ilgili firma hakkında yasal işlem başlatıldı.

Kamuoyu söz konusu gelişmeleri yakından takip ederken bugün Resmi Gazete’de yayımlanan GDO yönetmeliğindeki değişiklik “Türkiye, GDO’ya kapıyı araladı” yorumlarına yol açtı.

Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik tartışma yarattı
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, gıda ürünlerinde yüzde 0.9 ve altında genetik yapısı değiştirilmiş organizma (GDO) bulunan gıdaların üretim ve satışına izin verilmesinin yolunu açtı.

Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelik’te yapılan değişiklik ile ‘Analiz sonucunda üründe yüzde 0.9 ve altında GDO tespit edilmesi halinde bu durum GDO bulaşanı olarak değerlendirilir’ fıkrası eklendi.

Değişiklik ile eklenen bir başka fıkrada da ‘GDO bulaşanı olan ürünlerde bulaşan olarak tespit edilen genlerin Biyogüvenlik Kurulu tarafından onaylanmış olması durumunda ürünler onay amacına uygun olarak kullanılabilir” denilerek, içeriğinde yüzde 0.9 ve altında GDO bulunan gıda ürünlerinin üretim ve satışına izin verilmiş oldu.

Yönetmeliğe göre ‘GDO Bulaşanı’ tanımı da şöyle yapıldı: “Genetik modifikasyon teknolojisi uygulanan veya uygulanmayan bir üründe, birincil üretim aşaması dahil üretim, imalat, işleme, hazırlama, işleme tabi tutma, ambalajlama, paketleme, nakliye veya muhafaza sırasında ya da çevresel faktörler ile teknik olarak engellenemeyen, önlenemeyen veya tesadüfi olarak bulaşan GDO’lar.”

Kamuoyu GDO yönetmeliğine tepkili
Peki bu gelişmeleri yetkililer nasıl değerlendirdi?

Ziraat Mühendisleri Odası İstanbul Şube Başkanı Ahmet Atalık, GDO yönetmeliğini skandal olarak yorumladı.

Ahmet Atalık, “GDO’ya yönelik mevcut kanunun çok sıkı olmasından memnunuz. Ancak kanunun izin vermediği şeyler ülkemizde yönetmelik düzenlemeleriyle aşılmaya çalışılıyor. Bugün Resmi Gazete’yi açtığımızda resmen bir şok ile karşılaştık” dedi.

Türkiye’de sadece 14 GDO’lu mısıra ve 3 GDO’lu soya ithalatına hayvan yemi olarak izin verildiğini hatırlatan Atalık, “Yönetmelikte yapılan değişiklik, hayvan yemi ya da başka amaçlı olup olmadığına yönelik hiçbir ayrım yapmıyor. Biyogüvenlik kurumu onay vermiş mi,vermiş. Amaç önemli değil. Bu yönetmeliğe göre, GDO binde dokuz ve altında ise ‘GDO bulaşanı’ olarak kabul ediliyor ve hiçbir sıkıntı yaratmadan bebek mamasından tutun da değişik gıdalarda piyasaya sürülebilir” diye konuştu.
Söz konusu düzenlemeyi sofralara GDO‘lu gıdaların bugünden itibaren geleceğinin net bir ifadesi olarak yorumlayan Atalık, bebek maması da dahil olmak üzere gıdaların içinde GDO’nun yer almasının önünün açıldığını belirtti.

Söz konusu yönetmeliğin mevcut haliyle biyogüvenlik yasasına da aykırı olduğunu kaydeden Atalık, GDO’ya Hayır Platformu’nun yönetmeliğin tamamını iptal ettirmek üzere harekete geçtiğini söyledi.

Atalık, yönetmeliğin kanuna aykırı olduğunu ve iptali için başvuru yapacaklarını açıkladı.

Greepeace: Yönetmelik kanuna aykırı
Bakanlığın GDO yönetmeliğine bir tepki de Greenpeace’den geldi.

Greenpeace Akdeniz Tarım Kampanyası Sorumlusu Nejat Dinç, “Bebek maması skandalı gösterdi ki bakanlık GDO’nun denetimini beceremiyor. GDO’ya bir kere izin verirseniz bir daha denetimini ve kontrolünü yapamazsınız” dedi.

Bakanlığın GDO’yu yasaklamak yerine dolaylı yoldan izin verme yolunu seçtiğini ifade eden Dinç, söz konusu yönetmeliğin biogüvenlik yasası ile doğrudan çeliştiğini söyledi.

Kanunun bakanlığa GDO bulaşmalarını önleyecek tedbirleri alma görevi verdiğini hatırlatan Dinç, “Bakanlık aykırı davranıyor. Bulaşmayı yasal hale getirerek mevcut kanuna muhalefet etmiş oluyor” diye konuştu.

Denetim eksikliği bebek mamalarına kadar sorun yarattı
Türkiye Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Genel Başkanı Kiraz ise AA’ya yaptığı açıklamada gıda denetimleri konusundaki eksikliklere dikkat çekti.

Türkiye’de bu alandaki denetimlerin yeterli olmadığını savunan Kiraz, bebek mamalarında bile GDO tespit edildiğini belirtti.

Kiraz, “Küçücük bebeklere bunu yedirmek kadar aciz bir durum olamaz. Bu bizim ayıbımız. Bakanlığın ve devletin, denetimleri çok disiplinli ve sık şekilde yapması gerekiyor” diye konuştu.

Kiraz, GDO’ya karşı olduklarını da sözlerine ekledi.

Tepkiler üzerine Bakanlık açıklama yapmak zorunda kaldı
Tüm bu tartışmalar sonrası Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı da açıklama yaptı.

Türkiye’de GDO’lu hiçbir gıda ürününün üretimine ve satışına izin verilmediği ifade edilen açıklamada, “Dünyada birçok ülkede ve Avrupa Birliği’nde onaylanmış GDO ve ürünlerinin insan gıdası olarak tüketilmesi serbest olmasına rağmen, ülkemizde GDO içeren gıda üretimine ve ithalatına izin verilmemiştir. Dolayısıyla, Türkiye’de GDO ve ürünlerinin gıda amaçlı olarak kullanılması ve GDO’lu üretim yapılması da tamamen yasaktır. Yeni düzenleme, hukuki sorunları bertaraf etmek ve tereddütleri gidermek amacıyla hazırlanmış olup, GDO’nun gıdada kullanımına izin vermeğe yönelik değildir” denildi.

Hemen hatırlatalım… 5977 Sayılı Biyogüvenlik Kanunu’na göre gıdalarda GDO bulunduranlara 5 ila 12 yıl arasında hapis cezası öngörülüyor.(Bloomberg HT)